De Belastingdienst hanteert een gestandaardiseerde werkwijze die erop neerkomt dat importeurs van gebruikte voertuigen worden gedwongen een duurdere aangiftemethode te hanteren dan de methode waarvoor zij op grond van de wet hebben gekozen. De gronden die daarvoor worden aangevoerd zijn steeds dezelfde: het schadepercentage klopt niet, de koerslijst is onvolledig, de referentievoertuigen kloppen niet. Geen van die gronden is onderbouwd met eigen onderzoek. Geen van die gronden leidt tot een voor bezwaar vatbare beschikking. Het is informele druk, buiten de wet om.
De juridische werkelijkheid is een andere. Artikel 110 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie verbiedt lidstaten om op ingevoerde producten een hogere belasting te heffen dan op vergelijkbare binnenlandse producten. Dit is primair EU-recht. Het heeft rechtstreekse werking. Het gaat voor op elke nationale wet, elke uitvoeringsregeling en elk beleidsbesluit. Altijd.
Een uitvoeringsregeling die belastingplichtigen dwingt een methode te gebruiken die structureel tot hogere uitkomsten leidt dan de werkelijke marktwaarde van het voertuig, is in strijd met artikel 110 VWEU. De Hoge Raad oordeelde op 24 maart 2023 (ECLI:NL:HR:2023:440, r.o. 3.3) dat de inspecteur in die zaak al op basis van de gegevens die hij zelf had, het aangifteformulier en het rapport van de DRZ, had moeten onderkennen dat zijn naheffingsaanslag in strijd met artikel 110 VWEU was berekend.
Nederland is in een reeks BPM-procedures bij het Hof van Justitie van de Europese Unie teruggefloten, waaronder het centrale X-arrest (C-437/12). De kern van die zaken is dezelfde: de BPM-systematiek leidt structureel tot overkill bij de heffing op ingevoerde tweedehands voertuigen. Desondanks wordt de druk op belastingplichtigen opgevoerd in plaats van verminderd.
Op 18 maart 2026 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State geoordeeld dat de RDW niet automatisch de hoogste CO2-waarde uit een meetbandbreedte mag registreren wanneer geen exacte waarde beschikbaar is (ECLI:NL:RVS:2026:1320, r.o. 18.3). De Afdeling beslist daarbij op grond van het geharmoniseerde stelsel van Europese typegoedkeuring: die werkwijze biedt de belanghebbende geen ruimte om met ander bewijs aannemelijk te maken dat de geregistreerde CO2-uitstoot onjuist is, en dat is in strijd met doel en strekking van dat stelsel. De toepasselijkheid van artikel 110 VWEU laat de Afdeling in deze procedure uitdrukkelijk in het midden (r.o. 18.1). Het belang voor de BPM-praktijk is niettemin direct: een te hoge CO2-registratie leidt tot een hogere BPM-grondslag op het ingevoerde voertuig dan rust op vergelijkbare binnenlandse voertuigen met de correcte CO2-waarde. Die gevolgtrekking onder artikel 110 VWEU is de onze, niet die van de Afdeling.
Bijzondere zorg betreft de gegroeide praktijk waarin de Belastingdienst zich beroept op het herleidingsverbod uit HR 11 juli 2025, ECLI:NL:HR:2025:1134 om aangiften categorisch te verwerpen, zonder vervolgens zelf te toetsen of de uiteindelijke heffing binnen het BPM-plafond van art. 110 VWEU blijft. In HR 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:440, r.o. 3.3 kwam de Hoge Raad tot het oordeel dat de inspecteur in die zaak op basis van de hem beschikbare gegevens had moeten onderkennen dat de naheffingsaanslag in strijd met artikel 110 VWEU was berekend. Het inroepen van een nationaal jurisprudentieel verbod ontslaat de inspecteur niet van zijn EU-rechtelijke onderzoeksplicht. Waar deze plicht wordt verzuimd, ontstaat structurele overkill die direct in strijd is met het arrest C-437/12 van het Hof van Justitie en daarmee met primair Unierecht.
BPMBezwaartje is van mening dat deze praktijk niet alleen onrechtmatig is jegens de individuele belastingplichtige, maar ook een structurele schending vormt van artikel 110 VWEU door het Koninkrijk der Nederlanden als lidstaat van de Europese Unie. Elke belastingplichtige die gedwongen wordt tot gebruik van de forfaitaire tabel of de koerslijst terwijl hij recht heeft op de taxatiemethode, is een slachtoffer van die schending. En elke klacht die bij de Europese Commissie wordt ingediend, vergroot de kans dat Nederland formeel ter verantwoording wordt geroepen.
